direct naar inhoud van 2.3 Actualisatie
Plan: Hogewoerd e.o.
Status: voorontwerp
Plantype: bestemmingsplan
IMRO-idn: NL.IMRO.0546.BP00050-0101

2.3 Actualisatie

In deze paragraaf komen de uitgangspunten met betrekking tot de gewenste ruimtelijke structuur, de uitgangspunten met betrekking tot de functionele structuur en de milieu-uitgangspunten aan de orde.

Onderdeel beschermd stadsgezicht

Een belangrijk uitgangspunt van het onderhavige bestemmingsplan, is dat het kenmerkende karakter van deze wijk als onderdeel van het beschermd stadsgezicht behouden blijft. De Hogewoerd e.o. neemt daar zijn eigen plaats in, zoals bijkt uit bijgaande passages uit het aanwijzingsbesluit uit het beschermd stadsgezicht.
Rond 1250 liggen burgerlijke en grafelijke nederzetting binnen een gezamenlijke omgrachting, het Rapenburg en de Steenschuur. De burgernederzetting is geconcentreerd langs de Breestraat, het grafelijke gebied is gelegen tussen de Langebrug en de omgrachting en is slechts spaarzaam bebouwd. Daarbuiten heeft zich een voorstadje ontwikkeld langs het westelijk gedeelte van de Hogewoerd.

De laatste middeleeuwse stadsuitleg wordt begonnen in 1386. Dit is de grootste uitbreiding geweest binnen de huidige singels. Leiden heeft er gedurende 2 eeuwen genoeg aan gehad. Het nieuwe stadsdeel sluit in het oosten aan bij het voorstadje aan de Hogewoerd en beslaat het terrein tussen Rapenburg-Steenschuur en Geregracht-Witte Singel. Het grafelijke hof verliest door deze uitbreiding zijn perifere ligging in het stedelijk gebied, als gevolg waarvan een functieverandering ten behoeve van de burgernederzetting en een gedeelte herverkaveling plaatsvindt. Het Rapenburg wordt van stadsgracht het hoofdelement van de laatste stadsuitleg. De aard van de middeleeuwse uitbreidingen wordt sterk bepaald door de beperkte mogelijkheden van een uitgebreide, weinig gefortuneerde weversbevolking.

In het zuidelijk deel van de 17e-eeuwse uitleg is de Hoge Woerd als oude toegangsweg naar de stad van belang. Profiel en bebouwing van deze deels al in de middeleeuwen binnen de stadsvesten getrokken dijkstraat zijn van geringere allure dan van de Breestraat. De straat is smaller, de perceelsbreedte is kleiner. De historisch-ruimtelijke waarde van straat en bebouwing is nog zeer hoog. De woonbebouwing langs de Vierde Binnenvestgracht is karakterbepalend voor het historisch karakter van Leiden als typische industriestad. De bebouwing is zeer homogeen en bestaat uit smalle panden van grotendeels één bouwlaag met een kapverdieping, waarvan de nok loodrecht op de straat staat, achter een klok- of een tuitgevel. Het profiel van de gracht is door demping en bebouwing in essentie gewijzigd. De wallen ten zuiden en oosten van deze voormalige gracht zijn in de tweede helft van de vorige eeuw “geplantsoeneerd”. De op de gedempte gracht en langs de zuidoostzijde van de Zoeterwoudsesingel in diverse neostijlen verrezen bebouwing vormt met haar tuinaanleg een eenheid met de tot plantsoen getransformeerde omwalling en is een karakteristiek voorbeeld van 19e-eeuwse stedelijke ontwikkeling.

Aansluiting centrum

Het eerste gedeelte van de Hogewoerd sluit direct aan op het stadshart met daarbinnen het kernwinkelgebied. Het gevarieerde winkelbestand en de aanwezigheid van enkele horeca zaken in dit deel van de Hogewoerd maken het tot een geslaagde aanlooproute naar het centrum. Ook de aanwezigheid van een parkeergarage aan het Levendaal en de Korevaarstraat draagt daartoe bij. Het bestemmingsplan voor de Hogewoerd zal gericht zijn op het behouden van deze goede aansluiting op het centrum. Het aaneengesloten winkelfront in het gedeelte Hogewoerd tot aan de Sint Jorissteeg, het Gangetje en het gedeelte van de Korevaarstraat tot aan de Kaardesteeg dient daarom vastgelegd te worden in het bestemmingsplan.

Aansluiting Zuidelijke Schil

Een veilige en rechtstreekse route naar de, buiten het plangebied gelegen, groenvoorzieningen is van belang. Dat geldt ook voor diverse andere voorzieningen buiten het plangebied zoals bijvoorbeeld onderwijs en gezondheidszorg. De Kraaierstraat blijft voor voetgangers en fietsers deze functie vervullen als belangrijke schakel tussen de binnenstad en gebied van de Zuidelijke Schil.

Wonen en gemengd gebied

Het plangebied wordt gekenmerkt door een zeer intensieve bebouwingsdichtheid, met de nodige afwisseling tussen wonen en gemengde functies, zoals winkels, horeca zaken e.d. Het gebied heeft 1829 inwoners en een omvang van circa 9 hectare, zodat er ongeveer 200 bewoners per hectare woonachtig zijn in het plangebied. Het gemengde karakter geeft het plangebied stedelijke kwaliteit. Het woningaanbod is zeer gedifferentieerd. Het bestaat uit grote monumentale panden, die behalve door gezinnen in diverse gevallen zijn opgedeeld in appartementen of kamergewijs worden bewoond door veelal studenten. Daarnaast zijn in het kader van de stadsvernieuwing vanaf ongeveer 1980 diverse nieuwbouwprojecten tot stand gekomen bestaande uit de bouw van appartementen, kleine woningen voor studenten, maar ook eengezinshuizen of wel grond gebonden woningen in het stegengebied. Het betreft een uitbreiding met circa 275 woningen in totaal. Daarnaast bestaat er de nodige differentiatie in de koop en de huursector. Voorts zijn er nog diverse wooneenheden toegevoegd aan de woonruimtevoorraad, zoals de wooneenheden van de SLS in het oude notarishuis aan de Hogewoerd 144. Het is van belang, dat dit gedifferentieerde stedelijk woonmilieu behouden blijft.

Stegengebied

Door het stadsvernieuwingsproces in de laatste 15 jaar van de vorige eeuw is het stegengebied tussen de Hogewoerd, Koenesteeg, Levendaal en Kraaierstraat in sterke mate gerevitaliseerd en weer toegankelijik gemaakt. In het bestemmingsplan wordt dit kleinschalige karakter van het stegengebied vastgelegd. Dat geldt ook voor de privé tuinen, die in dit gebied zijn ontstaan.

Voorzieningen

Voor wat betreft het voorzieningenniveau kan het plangebied niet op zich zelf worden beoordeeld, maar is het plangebied als onderdeel van de binnenstad te beschouwen. Daar zijn de meeste voorzieningen aanwezig. Het plangebied zelf biedt een ruim winkelaanbod, met name in de foodsector door de aanwezigheid van 2 supermarkten. Voor diverse maatschappelijke voorzieningen, zoals basisschool onderwijjs, kinderopvang, de eerste lijnsgezondheidszorg kunnen de bewoners ook terecht in het gebied van de Zuidelijke Schil aan de andere kant van de singel. Door deze specifieke positie is het niet nodig in het plangebied ruimte te reserveren voor extra openbare maatschappelijke voorzieningen.

Openbaar gebied, groen en water, privé tuinen

Het openbaar gebied bestaat voor het grootste deel uit autoluwe straten en enkele stegen kleine pleintjes voorzien van bomen. In het bestemmingsplan zal hieraan een bestemming verkeers- en verblijfsgebied worden gegeven. Als groenvoorziening bevindt zich in het plangebied uitsluitend de Lambertushof. Het park aan het Plantsoen ligt echter op korte afstand van het gebied. De aanleg van een extra voetgangersbrug over de Rijn nabij het Utrechtse Veer zal de doorgaande wandelroute over de groene zone aan de binnenkant van de singels beter bereikbaar maken, waarin ook de speeltuin de Doorbraak ligt boven de begraafplaats aan de Groenesteeg.

Van belang voor het gebied is verder, dat de spaarzame privé tuinen behouden blijven. Daaraan zullen specifieke tuinbestemmingen worden gegeven. Dat geldt ook voor de tuinen in het stegengebied, dat voorheen grotendeels bebouwd is geweest.

Openbaar vervoer

Het Levendaal vervult een belangrijke rol voor het openbaar autobusvervoer, speciaal voor de lijnen in oostelijke richting.

Bereikbaarheid voor snelverkeer

Via het hierboven genoemde traject is het plangebied ook bereikbaar voor autoverkeer naast het Levendaal. Voor het overige is het plangebied slechts ingericht voor bestemmingsverkeer.

Langzaam verkeer

De Hogewoerd is onderdeel van hoofd fietsroute 6 (Hogewoerd – Hoge Rijndijk). St. Jorissteeg en Watersteeg maken deel uit van hoofdfietsroute 1. Kraaierstraat en Rijnstraat maken deel uit van het onderliggend fietsnet.

De Hogewoerd is in 2005 heringericht als fietsroute volgens de principes van Binnenste Beter. Doordat de route in de binnenstad ligt en zodoende beperkt ruimte aanwezig is kan de inrichting als fietsroute niet voldoen aan de eisen die aan fietsroutes die buiten de binnenstad liggen worden gesteld. De Hogewoerd is voorzien van een klinker verharding en een fietsstrook voor fietsverkeer stad uit, tegen de richting van het autoverkeer in.

Verder bevinden zich fietspaden aan weerszijden van het Levendaal en langs de route Watersteeg, Sint Jorissteeg, Oranjeboomstraat, Geregracht, Korevaarstraat als verbinding tussen de Hooigracht en de Lammenschansweg.